Która forma działalności najlepiej sprawdzi się w branży kominkowej?JDG, spółka cywilna czy spółka z o.o.?

Mała firma wykonawcza – kiedy JDG jest dobrym rozwiązaniem?

Wyobraźmy sobie przedsiębiorcę, który samodzielnie montuje kominki, czasami korzysta z podwykonawców i realizuje zlecenia głównie dla klientów indywidualnych. W takim przypadku jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) może być najprostszym i najbardziej ekonomicznym rozwiązaniem. Jej zaletami są ograniczone formalności, możliwość prowadzenia uproszczonej księgowości oraz samodzielne podejmowanie decyzji. Przedsiębiorca może wybrać skalę podatkową (12 i 32%), podatek liniowy (19%) albo ryczałt, jeżeli spełnia ustawowe warunki.

W branży kominkowej trzeba jednak uważać na stawki ryczałtu. Sprzedaż wkładów kominkowych, produkcja urządzeń i usługi montażowe mogą być opodatkowane inaczej. Znaczenie ma rzeczywisty zakres działalności i właściwa klasyfikacja wykonywanych czynności.

Do kosztów prowadzenia JDG należy doliczyć składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Ich wysokość zależy m.in. od ustawowych podstaw wymiaru składki, dostępnych preferencji, formy opodatkowania i osiąganych dochodów lub przychodów.

Największym ryzykiem JDG jest jednak odpowiedzialność całym majątkiem. Jeżeli wskutek wadliwego montażu kominka powstanie szkoda, a inwestor skutecznie wystąpi z roszczeniem odszkodowawczym, odpowiedzialność przedsiębiorcy może objąć również jego prywatne oszczędności czy nieruchomości.

W przypadku majątku wspólnego małżonków zakres odpowiedzialności zależy od dodatkowych okoliczności. Dlatego JDG często sprawdza się przy niewielkiej skali działalności. Gdy firma zaczyna realizować coraz większe kontrakty, warto zastanowić się, czy dotychczasowa forma nadal zapewnia odpowiedni poziom bezpieczeństwa.

Dwóch wspólników, jeden salon – czy warto wybrać spółkę cywilną?

Dwóch przedsiębiorców otwiera salon kominkowy. Jeden zajmuje się sprzedażą, drugi montażem i obsługą inwestycji. Spółka cywilna pozwala im stosunkowo łatwo rozpocząć wspólną działalność, bez konieczności tworzenia kapitału zakładowego. Wspólnicy mogą wnosić do niej pieniądze, rzeczy, prawa lub własną pracę. Podatek dochodowy rozliczają sami wspólnicy, proporcjonalnie do udziału w zysku. Mogą stosować dopuszczalne formy opodatkowania, przy czym wybór ryczałtu dla działalności spółki wymaga odpowiednich oświadczeń wszystkich wspólników. Każdy z nich co do zasady samodzielnie rozlicza również swoje obowiązki składkowe.

Problem pojawia się jednak przy zobowiązaniach. Wspólnicy spółki cywilnej odpowiadają za nie solidarnie. Jeżeli firma nie zapłaci dostawcy 150 tys. zł za wkłady kominkowe, wierzyciel może dochodzić całej kwoty od jednego wspólnika, nawet jeśli to drugi zajmował się zamówieniem. Wewnętrzny podział obowiązków nie ogranicza odpowiedzialności wobec wierzyciela. Spółka cywilna może więc być dobrym rozwiązaniem dla niewielkiego biznesu opartego na zaufaniu wspólników. Przy większych inwestycjach, kredytach i kontraktach warto rozważyć formę, która lepiej oddziela majątek prywatny od zobowiązań przedsiębiorstwa.

Firma rośnie – czy czas na spółkę z o.o.?

Firma zatrudnia kilkunastu pracowników, posiada magazyn i samochody dostawcze, a wartość realizowanych kontraktów sięga setek tysięcy złotych. Właściciel planuje rozbudowę salonu albo uruchomienie produkcji.

To dobry moment, aby przeanalizować możliwość prowadzenia działalności w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jej podstawową zaletą jest odrębność prawna i majątkowa. To spółka zawiera umowy, posiada majątek i odpowiada za swoje zobowiązania. Wspólnicy co do zasady nie odpowiadają za jej długi wyłącznie dlatego, że posiadają udziały.

Nie oznacza to jednak całkowitego wyeliminowania odpowiedzialności osobistej. W określonych sytuacjach mogą ją ponosić członkowie zarządu, również za zaległości podatkowe. Osobista odpowiedzialność może wynikać także np. z udzielonego poręczenia. Spółka z o.o. wymaga ponadto prowadzenia pełnej księgowości, dopełniania większej liczby formalności i ponoszenia kosztów obsługi korporacyjnej.

Warto też pamiętać, że pieniądze na rachunku spółki nie są prywatnymi środkami wspólnika. Ich wypłata wymaga odpowiedniej podstawy prawnej i może powodować dodatkowe obciążenia podatkowe.

Podatki i ZUS – czy spółka z o.o. rzeczywiście się opłaca?

Często można usłyszeć, że spółka z o.o. oznacza niższe podatki i brak ZUS. Rzeczywistość jest bardziej złożona. W klasycznym modelu spółka płaci CIT według stawki 19 albo 9%, jeśli spełnia warunki preferencji. Stawka 9% nie dotyczy zysków kapitałowych, a jej zastosowanie zależy m.in. od limitów przychodów i statusu podatnika. Co ważne, spółka powstała w wyniku określonych przekształceń lub aportów może być czasowo pozbawiona prawa do 9% CIT. Jeżeli spółka wypłaca zysk wspólnikowi będącemu osobą fizyczną w formie dywidendy, co do zasady pojawia się dodatkowy 19% podatek. 

Przykład

Łączny podatek w JDG i spółce z o.o., które osiągają 100 tys. zł dochodu podatkowego.

To uproszczone porównanie nie uwzględnia składek społecznych, składki zdrowotnej, daniny solidarnościowej ani indywidualnych preferencji. Zakłada również prawo do zastosowania wskazanej stawki CIT oraz możliwość wypłaty całego zysku po opodatkowaniu. Pokazuje jednak, że przekształcenie JDG w spółkę z o.o. nie zawsze oznacza oszczędności podatkowe. 

Inaczej może wyglądać sytuacja firmy, która nie wypłaca całego zysku, ale inwestuje w rozwój. Warto wtedy rozważyć estoński CIT. W tym systemie opodatkowanie zysku jest zasadniczo związane z jego dystrybucją. Trzeba jednak pamiętać o opodatkowaniu innych kategorii dochodów, m.in. ukrytych zysków, oraz o warunkach dotyczących struktury udziałowej, przychodów i zatrudnienia. Dla producenta kominków inwestującego w nowe maszyny czy rozbudowę zakładu może to być interesująca opcja. A co z ZUS?

Jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. co do zasady podlega ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Natomiast w rzeczywiście wieloosobowej spółce samo posiadanie udziałów zasadniczo nie powoduje obowiązku opłacania składek społecznych. Znaczenie ma jednak sposób zatrudnienia i wynagradzania. Przykładowo wynagrodzenie członka zarządu wyłącznie z tytułu powołania co do zasady nie podlega składkom społecznym, ale podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dlatego przed zmianą formy działalności warto porównać wszystkie obciążenia – podatki, ZUS i koszty księgowości.

Nieruchomości, maszyny i samochody – jak zabezpieczyć majątek?

Salon wystawowy, hala produkcyjna, magazyn, samochody czy specjalistyczne maszyny mogą przedstawiać znaczną wartość. W JDG majątek firmowy pozostaje własnością przedsiębiorcy, z uwzględnieniem ewentualnej wspólności majątkowej małżeńskiej. W spółce cywilnej majątek wspólny objęty jest współwłasnością łączną. Trzeba jednak odróżnić wniesienie rzeczy na własność od udostępnienia jej wyłącznie do używania.

W spółce z o.o. majątek nabyty przez spółkę stanowi jej własność. Czy zatem przedsiębiorca powinien przenieść do spółki wszystkie nieruchomości? Niekoniecznie. Wyobraźmy sobie producenta kominków posiadającego halę wartą kilka milionów złotych. Można rozważyć pozostawienie nieruchomości poza spółką operacyjną i udostępnianie jej na podstawie umowy najmu.

Takie rozwiązanie może oddzielić wartościowy majątek od części ryzyk działalności, ale wymaga odpowiedniego zaplanowania przed reorganizacją. Nie eliminuje też odpowiedzialności za wcześniejsze zobowiązania. Należy przeanalizować m.in. VAT, podatek dochodowy, koszty przeniesienia lub wycofania nieruchomości oraz zasady rozliczeń między podmiotami powiązanymi. W przypadku estońskiego CIT najem od wspólnika wymaga dodatkowo oceny ryzyka ukrytych zysków. Sam rynkowy czynsz nie zawsze wystarczy.

Wniosek? Nie zawsze warto skupiać cały majątek i wszystkie ryzyka biznesowe w jednym podmiocie.

Sprzedaż firmy – czy można przekazać nabywcy cały biznes?

Przedsiębiorca przez dwadzieścia lat prowadził salon kominkowy. Ma rozpoznawalną markę, pracowników, stałych dostawców i klientów. Teraz chce sprzedać firmę i przejść na emeryturę. Jeżeli prowadzi JDG, nie może po prostu sprzedać udziałów w firmie, ponieważ takie udziały nie istnieją. Może natomiast sprzedać przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część. Wymaga to odpowiedniego uregulowania kwestii majątku, umów, zobowiązań i pracowników. Nie wszystkie prawa i obowiązki przechodzą automatycznie na nabywcę.

Podobne wyzwania mogą pojawić się w spółce cywilnej, w przypadku której dodatkowo trzeba uwzględnić prawa wspólników do wspólnego majątku.

W spółce z o.o. możliwa jest natomiast sprzedaż udziałów. Spółka pozostaje wtedy tym samym podmiotem, z dotychczasowym majątkiem, pracownikami i umowami. Zmieniają się jej właściciele. Oczywiście trzeba sprawdzić ograniczenia wynikające z umowy spółki i kontraktów oraz przeanalizować jej zobowiązania i rozliczenia podatkowe.

Jeśli przedsiębiorca planuje kiedyś sprzedać biznes, warto uwzględnić ten cel odpowiednio wcześnie. Przygotowanie firmy do sprzedaży może bowiem wymagać zmian w jej strukturze.

Firma rodzinna – co stanie się z biznesem po śmierci właściciela?

W branży kominkowej wiele firm przechodzi z pokolenia na pokolenie. Niestety, samo założenie, że dzieci przejmą działalność rodziców, nie wystarczy.

W przypadku JDG śmierć przedsiębiorcy może poważnie utrudnić dalsze prowadzenie biznesu. Przepisy przewidują zarząd sukcesyjny, który pozwala czasowo kontynuować działalność przedsiębiorstwa. Co do zasady wygasa on po dwóch latach od śmierci właściciela, w szczególnych przypadkach sąd może przedłużyć ten okres maksymalnie do pięciu lat. Możliwe jest również wcześniejsze wygaśnięcie zarządu. To jednak rozwiązanie przejściowe, a nie pełny plan sukcesji.

W spółce cywilnej dalsze funkcjonowanie firmy po śmierci wspólnika zależy m.in. od postanowień umowy, liczby wspólników i zasad wstąpienia spadkobierców. Znaczenie mogą mieć także przepisy o zarządzie sukcesyjnym.

W spółce z o.o. udziały co do zasady podlegają dziedziczeniu, a śmierć wspólnika nie powoduje automatycznego zakończenia działalności. Umowa spółki może jednak przewidywać określone ograniczenia dotyczące spadkobierców. W większych przedsiębiorstwach rodzinnych warto rozważyć również fundację rodzinną jako narzędzie planowania własności i sukcesji.

O przekazaniu firmy następcom najlepiej pomyśleć wtedy, gdy przedsiębiorstwo dobrze funkcjonuje, a nie dopiero w sytuacji kryzysowej.

Sukcesja przedsiębiorstwa – planowanie prawne w JDG i spółkach prawa handlowego - DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ

Czy można zmienić formę działalności bez zamykania firmy?

Tak. Przedsiębiorca nie musi przez całe życie prowadzić firmy w formie wybranej na początku. JDG można przekształcić w jednoosobową spółkę kapitałową, w tym spółkę z o.o. Przepisy pozwalają przy tym co do zasady zachować ciągłość wielu praw i obowiązków związanych z działalnością.

Nie oznacza to jednak, że wcześniejsze długi znikają. Przedsiębiorca odpowiada solidarnie ze spółką za zobowiązania związane z działalnością powstałe przed przekształceniem przez okres trzech lat od jego dokonania. Wytoczenie powództwa w tym okresie może zachować odpowiedzialność także później. Odrębne zasady dotyczą zaległości podatkowych.

Możliwe jest również przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową, w tym spółkę z o.o. Alternatywą może być założenie nowej spółki i wniesienie do niej przedsiębiorstwa aportem albo jego sprzedaż. Rozwiązania te wywołują jednak odmienne skutki prawne i podatkowe. Przykładowo właściciel salonu kominkowego, który posiada nieruchomość, samochody, zapasy towarów i umowy z dostawcami, powinien przed reorganizacją ustalić, co ma znaleźć się w nowej spółce, jakie zobowiązania pozostaną po jego stronie i jakie podatki mogą się pojawić. Dobrze zaplanowana reorganizacja może ułatwić dalszy rozwój firmy. Źle przygotowana – wygenerować niepotrzebne koszty i ryzyka.

A co z rzemieślnikami?

Branża kominkowa obejmuje również działalność rzemieślniczą, w szczególności tradycyjne zduństwo. Czy rzemieślnik musi prowadzić JDG? Nie. Ustawa o rzemiośle dopuszcza wykonywanie rzemiosła również w określonych formach spółek. Znaczenie mają m.in. kwalifikacje zawodowe, osobiste wykonywanie pracy rzemieślniczej i wielkość przedsiębiorstwa.

W przypadku spółki z o.o. trzeba jednak odróżnić wykonywanie rzemiosła od posiadania ustawowego statusu rzemieślnika. Warunki mogą zależeć od sposobu powstania spółki, a w określonych przypadkach również od zrzeszenia w cechu lub izbie rzemieślniczej. Sam status rzemieślnika nie oznacza automatycznie niższych podatków czy zwolnienia z ZUS. Dlatego przed zmianą formy działalności warto sprawdzić również możliwość zachowania lub uzyskania tego statusu.

Która forma działalności będzie najlepsza?

Nie oznacza to, że każda większa firma musi działać jako spółka z o.o., a mała powinna pozostać przy JDG. Liczą się konkretne okoliczności, potrzeby i plany właścicieli.

Czy Twoja firma nadal działa w najlepszej dla siebie formie?

Przedsiębiorcy często koncentrują się na bieżących podatkach i kosztach księgowości. Tymczasem równie ważne mogą być bezpieczeństwo majątku, odpowiedzialność za duże kontrakty czy możliwość przekazania firmy kolejnemu pokoleniu. Forma działalności, która była korzystna dziesięć lat temu, niekoniecznie sprawdza się dzisiaj. Dlatego warto od czasu do czasu przeanalizować, czy obecna struktura firmy nadal odpowiada skali jej działalności i planom na przyszłość. Nie zawsze potrzebne jest przekształcenie. Czasami wystarczy uporządkować majątek, sposób rozliczeń lub zasady odpowiedzialności. Najważniejsze, aby decyzja była świadoma i poprzedzona analizą. 

Jeżeli zastanawiasz się, czy obecna forma prowadzenia działalności jest nadal korzystna, planujesz rozwój, sprzedaż przedsiębiorstwa albo przekazanie go następcom, warto skonsultować możliwe rozwiązania z doradcą podatkowym. W kancelarii Staniek & Partners pomagamy przedsiębiorcom porównywać skutki podatkowe i prawne różnych form działalności oraz planować reorganizacje dostosowane do ich rzeczywistych potrzeb. Bo dobrze dobrana forma prawna powinna nie tylko ograniczać koszty, ale przede wszystkim wspierać rozwój firmy i chronić wartość biznesu budowanego przez lata.

O autorce

Ludwika Nawrot – doradca podatkowy, Head of Tax Litigation i manager w kancelarii Staniek & Partners. Od ponad 15 lat zajmuje się doradztwem podatkowym, w szczególności kontrolami, postępowaniami podatkowymi oraz sporami z organami podatkowymi. Wspiera przedsiębiorców w ocenie ryzyk podatkowych i podejmowaniu strategicznych decyzji biznesowych.