Witold Hawajski
Tradycje polskiego kaflarstwa – historia sięgająca XIX wieku
Ogień od tysięcy lat towarzyszy człowiekowi, ale niewiele krótsza jest jego historia związana z ceramiką. Najstarsze wyroby ceramiczne to przede wszystkim naczynia z wypalonej gliny. Pierwsze ślady kafli w Europie pochodzą natomiast z końca XI wieku. Najstarsza, wciąż działająca kaflarnia Sommerhuber w Austrii powstała w 1491 roku.
Polskie kaflarnie nie mają aż tak długiej historii, jednak również mogą pochwalić się wielopokoleniową tradycją. Najstarsza kaflarnia na ziemiach polskich powstała w Zdunach w 1858 roku, a jej założycielami byli Wilhelm i Paulina Reimann.
W Polsce działa wiele rodzinnych manufaktur, których historia liczy kilkadziesiąt, a nawet ponad sto lat. Kaflarnia Grochowski ma ponad 135-letnią tradycję, Kaflarnia Kafel-Kar działa od 90 lat, a Kaflarnia Dudkiewicz od ponad pół wieku. Z 1929 roku pochodzi krakowska kaflarnia Kafel, obecnie Royal Nosta Kraków.
Do zakładów z wieloletnim doświadczeniem należą również Wytwórnia Kafli Stalowa Wola, działająca od 1982 roku, oraz Ceramika Domurad, której początki sięgają 1983 roku.
Polskie kaflarnie – rodzinne manufaktury i nowe pokolenie producentów
Na polskim rynku ceramiki kominkowej nie brakuje również młodszych manufaktur, tworzonych przez ludzi z dużym doświadczeniem w pracy z ceramiką. Należą do nich między innymi Manufaktura Ceramiczna Krystyna Kaszuba-Wacławek (1995), Kafel-Art (2003), Ceramika Kornak (2006), Manufaktura Riwal (2008) oraz Terra Ignis (2018). Warto wspomnieć także o reaktywowanej w 1998 roku Manufakturze Pałac Nakomiady oraz powstałej w 2018 roku firmie Ceramika Pruszyńscy.
Wszystkie te zakłady, niezależnie od długości swojej historii, współtworzą współczesny obraz polskiego kaflarstwa, łącząc rzemieślnicze umiejętności z nowymi możliwościami projektowania i produkcji ceramiki.
Od tradycyjnych pieców kaflowych do nowoczesnych kominków
Przez wiele lat polskie kaflarnie wykonywały w zasadzie ceramikę do prostych i niskobudżetowych pieców i kuchni w domach socjalnych i wiejskich. Niekiedy tylko trafiały się zamówienia odtworzeniowe z muzeów. Taka struktura zamówień uśpiła i zahamowała rozwój na lata. Jeśli ktoś decydował się na kominek czy piec kaflowy, to aż do 2005 roku wybierał atrakcyjne wzorniczo kafle z Austrii, Niemiec czy Czech.
Potem jednak, podobnie jak w przypadku dynamicznych „polonizacyjnych” zmianach we wkładach kominkowych, stał się też „ceramiczny cud”. Polskie kaflarnie wyszły naprzeciw potrzebom i zaproponowały nową jakość, nowe wymiary i wzornictwo, a także modne glazury za rozsądne pieniądze.
CZY PIEC KAFLOWY MOŻNA NAPRAWIĆ? - TUTAJ SIĘ DOWIESZ
PIEC KAFLOWY MOŻE BYĆ MAŁY - PRZECZYTAJ WIĘCEJ NA TEN TEMAT
Polskie kafle kominkowe – bogactwo kolorów, wzorów i formatów
Dzięki dużej liczbie polskich kaflarni mamy dziś do dyspozycji niemal nieograniczoną, a z pewnością zaspokajającą najróżniejsze gusta paletę barw – od stonowanych po intensywne, od jasnych po ciemne. Do wyboru są kafle matowe, błyszczące, z perłowym połyskiem czy charakterystycznym harysem, czyli dekoracyjną siateczką drobnych spękań szkliwa.
Zwolennicy bardziej indywidualnych rozwiązań mogą wybierać spośród kafli reliefowych, ręcznie malowanych i zdobionych różnymi technikami. Są wśród nich zarówno formy nowoczesne, jak i wzory inspirowane ceramiką sprzed kilkudziesięciu, a nawet kilkuset lat. Do tego dochodzą różnorodne formaty, od niewielkich po wielkoformatowe, oraz elementy uzupełniające, takie jak kaflowe półki czy ławy.
Tak szeroka oferta daje ogromne możliwości aranżacyjne. Z polskich kafli można stworzyć zarówno prosty, subtelny kominek, klasyczny piec secesyjny, jak i ultranowoczesną bryłę wykończoną ceramiką, która na pierwszy rzut oka wcale nie przypomina tradycyjnych kafli, lecz na przykład surowy kamień.
Wszystko zależy od wyobraźni i upodobań inwestora. Współczesna ceramika kominkowa potrafi bowiem dostosować się niemal do każdego stylu wnętrza, od tradycyjnego po minimalistyczny.
Kafle kominkowe wracają do łask
Aby realizować kaflowe zamówienia, pojawiła się też liczna grupa przeszkolonych w tradycyjnym i nowoczesnym zduństwie rzemieślników. To pobudziło w Polsce znacznie większe zainteresowanie kaflowymi kominkami, piecami czy kuchenkami, a kafle i zduństwo stały się modne.
Współczesne polskie kaflarnie nie ograniczają się już wyłącznie do produkcji kafli piecowych i kominkowych. Coraz częściej poszerzają ofertę o ceramikę dekoracyjną oraz elementy wyposażenia wnętrz.
Rosnące możliwości produkcyjne, różnorodność wzornictwa i zainteresowanie klientów sprawiły, że polscy producenci zdobyli silną pozycję na rodzimym rynku.
Dziś to właśnie polska ceramika stanowi podstawę oferty wielu firm kominkowych i zduńskich, a produkty z Austrii, Niemiec, Czech czy Węgier pełnią przede wszystkim funkcję uzupełniającą.
Polskie kafle są dowodem na to, że wieloletnia tradycja rzemieślnicza może z powodzeniem łączyć się z nowoczesnym wzornictwem i odpowiadać na potrzeby współczesnych wnętrz.
