Opracowana przez Zarząd Woj. Małopolskiego propozycja „ujednoliconej uchwały” mającej na celu lepszą ochronę jakości powietrza, wprowadziła zapis, zgodnie z którym dopuszczone do używania będą urządzenia kominkowe wyposażone w termostat. Konsekwencją braku konsultacji ze specjalistami z zakresu spalania paliw drzewnych w kominkach i piecach jest rozwiązanie, które zamiast wpłynąć na obniżenie emisji, wpłynie w radykalny sposób na zwiększenie poziomu emitowanych związków, w tym pyłów PM, przez co nie przyczyni się do realizacji założonego celu. Sugerowany przez pseudo- specjalistów regulator, który „psuje” proces spalania tylko dlatego, że jego priorytetem ma być temperatura w pokoju, jest nieporozumieniem. Jego obligatoryjny wymóg to wbrew pozorom nie jest sensowny etap walki o czyste powietrze, ale zakamuflowany sposób na wyeliminowanie kominków. Przyjęty projekt to kolejny przykład przygotowania przepisów bez konsultacji i bez współpracy z ekspertami i specjalistami z branży kominkowo - zduńskiej zajmującej się wytwarzaniem i budowaniem urządzeń, których proponowane rozwiązania wprost dotyczą. A specjaliści z branży już wcześniej zgłaszali, że warto rozważyć wprowadzenie wymogu stosowania elektronicznych regulatorów procesem spalania i doprowadzeniem powietrza do kominków i pieców, które w znaczący sposób ograniczą emisję i wyeliminują błędy użytkownika.
Więcej ciekawych artykułów znajdziesz na stronie głównej KOMINKI.ORG.
Niestety, często konsultantami są aktywiści i organizacje antysmogowe, które nie mają wiedzy na temat procesów spalania w urządzeniach kominkowych. Z jakiegoś powodu też za cel swoich ataków postawili sobie oni kominki, a przecież z oficjalnych danych z inwentaryzacji przeprowadzonej w województwie małopolskim na potrzeby nowego Programu Ochrony Powietrza wynika, że kominki odpowiadają za mniej niż 1% emisji.
Elektroniczny regulator procesem spalania zamiast termostatu
Z nieoficjalnych informacji wynika, że w wyniku interwencji branży kominkowo-zduńskiej i reprezentujących ją organizacji Zarząd Województwa Małopolskiego wycofa się z wymogu wprowadzania termostatu opartego na regulacji temperatury w pomieszczeniu i przyjmie propozycję stosowania automatycznych - elektronicznych, termostatycznych regulatorów dostarczania powietrza do procesu spalania dedykowanych dla użytkowanego urządzenia.
Małopolski Cech Zdunów i Zawodów Pokrewnych wystosował pismo do Zarządu Województwa Małopolskiego podparte opinią techniczną przygotowaną przez ekspertów, gdzie wskazał na wady i nieskuteczność w walce o czyste powietrze zaproponowanego rozwiązania. W piśmie czytamy:
Proponowane wprowadzenie wymogu posiadania przez ogrzewacze pomieszczeń mechanicznych czy elektronicznych termostatów mających wpływ na regulację mocy cieplnej na podstawie temperatury w pomieszczeniu, służyć będzie z założenia oczywiście poprawieniu komfortu cieplnego i ograniczeniu zużycia paliwa, ale dokonana w ten sposób możliwa ingerencja w proces spalania, będzie miała zdecydowanie negatywny wpływ na poziom emisji z urządzeń o ręcznym załadunku drewna (piece i najczęściej stosowane kominki), powodując jej wzrost nawet wysoko powyżej poziomów określonych przez producenta, jeżeli nie zostanie wprowadzone dodatkowe wymaganie dotyczące ograniczenia emisji lub ograniczenia tego wymogu do urządzeń z mechanicznym zasypem paliwa, czy też dookreślenie, że dotyczy stosowania termostatów regulujących wyłącznie odbiorem ciepła, a nie procesem spalania.
Opinia techniczna przygotowana przez ekspertów z Małopolskiego Cechu Zdunów i Zawodów Pokrewnych:
Definicja termostatu służącego do utrzymania zadanej temperatury w pomieszczeniu została zaczerpnięta z dokumentu wprowadzającego dyrektywę Ekoprojektu odnośnie ogrzewaczy pomieszczeń na paliwa stałe.
Poniżej cytujemy fragmenty tego dokumentu, przytoczone w celu wyjaśnienia celu wprowadzenia tej definicji i jej zastosowania.
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2015/1185 z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących Ekoprojektu dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe
…uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących Ekoprojektu dla produktów związanych z energią (Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/1186 z dnia 24 kwietnia 2015 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykietowania energetycznego miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń (zob. s. 20 niniejszego Dziennika Urzędowego). ), w szczególności jej art. 15 ust. 1,
4) Ekologiczne aspekty miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe, które określono jako istotne do celów niniejszego rozporządzenia, to: zużycie energii i emisje cząstek stałych (pyłu), organicznych związków gazowych, tlenku węgla i tlenków azotu w fazie użytkowania.
Niedopuszczalnym jest zatem prowadzenie działań w kierunku ograniczenia zużycia energii bez równoczesnego zagwarantowania niepogarszania pozostałych parametrów istotnych dla ekologii.
8) Zużycie energii przez miejscowe ogrzewacze pomieszczeń na paliwo stałe można obniżyć, stosując istniejące niechronione prawem rozwiązania techniczne bez zwiększenia łącznych kosztów zakupu i obsługi tych produktów.
(15) Efektywność energetyczna miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe zmniejsza się w trakcie eksploatacji w warunkach rzeczywistych w porównaniu z efektywnością energetyczną ustaloną w fazie testów. Aby zbliżyć wartość sezonowej efektywności energetycznej ogrzewania pomieszczeń do wartości sprawności użytkowej, należy zachęcać producentów do stosowania regulacji. W tym celu ustala się globalny rabat uwzględniający rozbieżność między tymi dwiema wartościami. Rabat ten może zostać odzyskany w przypadku wyboru kilku opcji regulacji.
Art. 1.
- Niniejsze rozporządzenie ustanawia wymogi dotyczące Ekoprojektu odnośnie do wprowadzania do obrotu i do użytkowania miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe o nominalnej mocy cieplnej 50 kW lub mniejszej.
Rozporządzenie nie dotyczy między innymi:
d) miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe, które nie są zmontowane fabrycznie ani nie są dostarczane jako prefabrykowane komponenty lub części przez jednego producenta i muszą być zmontowane na miejscu;
W proponowanej uchwale powyższe wyłączenie powinno zostać wyłączone ponieważ wymienione definicje nie mają dla tych urządzeń zastosowania.
Definicje mające zastosowanie do załączników II–V Do celów załączników II-V stosuje się następujące definicje:
sezonowa efektywność energetyczna ogrzewania pomieszczeń” (ηs) oznacza, wyrażany w %, stosunek zapotrzebowania na ogrzewanie pomieszczeń zapewniane przez miejscowy ogrzewacz pomieszczeń na paliwo stałe do rocznego zużycia energii wymaganej do zaspokojenia tego zapotrzebowania;
14) co najmniej dwa ręczne stopnie bez regulacji temperatury w pomieszczeniu” oznacza, że produkt posiada funkcję ręcznej co najmniej dwustopniowej zmiany mocy cieplnej i nie jest wyposażony w urządzenie, które automatycznie reguluje moc cieplną według pożądanej temperatury pomieszczenia;
15) „z mechaniczną regulacją temperatury w pomieszczeniu za pomocą termostatu” oznacza, że produkt jest wyposażony w nieelektroniczne urządzenie, które umożliwia produktowi automatyczną zmianę mocy cieplnej w określonym przedziale czasowym zgodnie z określonym wymaganym poziomem komfortu cieplnego w pomieszczeniu;
16) „z elektroniczną regulacją temperatury w pomieszczeniu” oznacza, że produkt jest wyposażony w elektroniczne urządzenie, wbudowane albo zewnętrzne, które umożliwia produktowi automatyczną zmianę mocy cieplnej w określonym przedziale czasowym zgodnie z określonym wymaganym poziomem komfortu cieplnego w pomieszczeniu;
Wymogi dotyczące ekoprojektu
(ii) sezonowa efektywność energetyczna ogrzewania pomieszczeń przez miejscowe ogrzewacze pomieszczeń na paliwo stałe z zamkniętą komorą spalania wykorzystujące paliwo stałe inne niż drewno prasowane w formie peletów nie może być niższa niż 65 %;
ZAŁĄCZNIK III
5. Warunki szczegółowe dotyczące sezonowej efektywności energetycznej ogrzewania pomieszczeń
a) Sezonową efektywność energetyczną ogrzewania pomieszczeń miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe definiuje się jako:
ηS = ηS,on – 10% + F(2) + F(3) – F(4) – F(5) gdzie: — ηS,on oznacza sezonową efektywność energetyczną ogrzewania pomieszczeń w trybie aktywnym, wyrażaną w % i obliczaną zgodnie z pkt 5 lit.
b); —F(2) oznacza, wyrażany w %, współczynnik korekcji uwzględniający zwiększenie sezonowej efektywności ogrzewania pomieszczeń ze względu na skorygowane czynniki związane z regulacją temperatury w pomieszczeniu w celu uzyskania komfortu cieplnego, których wartości wykluczają się wzajemnie i nie mogą być do siebie dodawane;
a) Sezonową efektywność energetyczną ogrzewania pomieszczeń (ηS) oblicza się jako sezonową efektywność energetyczną ogrzewania pomieszczeń w trybie aktywnym (ηS,on skorygowaną o czynniki uwzględniające regulację mocy cieplnej, zużycie energii elektrycznej na potrzeby własne i zużycie energii przez stały płomień pilotujący.
c) Współczynnik korekcji F(2) uwzględniający zwiększenie sezonowej efektywności ogrzewania pomieszczeń ze względu na skorygowane czynniki związane z regulacją temperatury w pomieszczeniu w celu uzyskania komfortu cieplnego, których wartości wykluczają się wzajemnie i nie mogą być do siebie dodawane, oblicza się w następujący sposób: W przypadku miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe współczynnik korekcji F(2) jest równy jednemu ze współczynników podanych w tabeli 2, w zależności od tego, w jaki rodzaj regulacji wyposażony jest produkt. Można wybrać tylko jedną wartość.
Tabela 2. Współczynnik korekcji F(2)
- co najmniej dwa ręczne stopnie bez regulacji temperatury 1,0%,
- mechaniczną regulację temperatury w pomieszczeniu za pomocą termostatu 2,0%,
- elektroniczną regulację temperatury w pomieszczeniu 4,0%.
Co oznacza, że urządzenie, które nie jest zmontowane fabrycznie i spełnia wymagania Ekoprojektu i nie posiada termostatu, ale jest wyposażone w system sterowania mocą cieplną (co najmniej dwu stopniowy), posiada ten sam poziom efektywności energetycznej co urządzenia z termostatem, charakteryzując się tylko o 1% wyższą sprawnością. We wskazany rodzaj regulatora bez regulacji temperatury w pomieszczeniu termostatem, a więc w ręczny regulator sterowania dopływem powietrza do spalania, jest dziś wyposażony praktycznie każdy wkład kominków czy piecowy. Propozycja Cechu rzemiosł zduńskich idzie dalej, gdyż proponuje wprowadzenie automatycznych regulatorów, sterujących procesem spalania, które pozwalają zagwarantować określony przez wytwórcę urządzenia i potwierdzony w badaniach typu, wpływ na efektywność, moc cieplną i emisyjność. Ponadto wzrost efektywności można uzyskać bardzo łatwo za pomocą dodatkowych wymienników ciepła (powszechnie stosowanych istniejących rozwiązań technicznych).
F(2) wynosi zero w przypadku miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe, które nie spełniają wymogów określonych w pkt 2 załącznika II w odniesieniu do emisji,* w sytuacji gdy regulacja temperatury jest ustawiona na minimalną moc cieplną. Przy tym ustawieniu moc cieplna nie może być wyższa niż 50 % nominalnej mocy cieplnej.
Ta zasada wskazuje na bardzo istotny aspekt regulacji mocą urządzenia to jest wpływ obniżania mocy na poziomy emisji zanieczyszczeń. Takie urządzenie musi mieć przeprowadzone badania w laboratorium notyfikowanym w którym ustalone zostanie jaka jest emisja po obniżeniu mocy do poziomu 50% nominalnej mocy cieplnej. Taki też jest w praktyce zakres regulacji z wykorzystaniem termostatu, i dlatego wprowadzając w propozycji uchwały wymóg stosowania ogrzewaczy z termostatem należy ograniczyć ich stosowanie jedynie do urządzeń, dla których producent uzyskał potwierdzenie z badań typu, jeżeli termostat miałby mieć wpływ na regulację procesu spalania.
Powoduje to również bardzo duży problem doboru właściwej mocy do potrzeb mieszkańców zwłaszcza w takim rejonie jak Polska w którym występują zmienne warunki klimatyczne w szerokim zakresie temperaturę.
W praktyce oznacza to również konieczność zmiany sposobu projektowania systemu ogrzewania opartego na OZE.
Projekt uchwały świadczy o tym, że wykorzystano zapis dotyczący ograniczania mocy zainstalowanych i używanych ogrzewaczy pomieszczeń do celu związanego z ograniczeniem emisji w oderwaniu od całego dokumentu, który bardzo dokładnie definiuje wymagania dotyczące poziomów emisji.
Wprowadzenie takich wybranych fragmentów niezgodnie z ich przeznaczeniem jest nadużyciem świadczącym o braku zrozumienia Rozporządzenia 1185/2015, które wchodzi w życie za 8 miesięcy w całości i tylko zastosowanie wszystkich zasad Ekoprojektu będzie miało wpływ na ograniczenie emisji i ograniczenie zużycia energii. Nie wykazano ponadto, jaki wpływ na to będzie miało stosowanie termostatów regulujących odbiór ciepła z urządzenia.
*
2. Szczegółowe wymogi dotyczące Ekoprojektu w odniesieniu do emisji
a) Od dnia 1 stycznia 2022 r. emisje cząstek stałych (PM) z miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe nie mogą przekraczać następujących wartości: (i) emisje PM z miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe z otwartą komorą spalania nie przekraczają 50 mg/m3 przy 13 % O2 przy pomiarze zgodnie z metodą opisaną w załączniku III pkt 4 lit. a) ppkt (i) pkt 1 lub 6 g/kg (suchej masy) przy pomiarze zgodnie z metodą opisaną w załączniku III pkt 4 lit. a) ppkt (i) pkt 2; (ii)emisje PM z miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe z zamkniętą komorą spalania wykorzystujących paliwo stałe inne niż drewno prasowane w formie peletów oraz z kuchenek nie przekraczają 40 mg/m3 przy 13 % O2 przy pomiarze zgodnie z metodą opisaną w załączniku III pkt 4 lit. a) ppkt (i) pkt 1 lub 5 g/kg (suchej masy) przy pomiarze zgodnie z metodą opisaną w załączniku III pkt 4 lit. a) ppkt (i) pkt 2 lub 2,4 g/kg (suchej masy) w przypadku biomasy lub 5,0 g/kg (suchej masy) w przypadku paliwa kopalnego stałego przy pomiarze zgodnie z metodą opisaną w załączniku III pkt 4 lit. a) ppkt (i) pkt 3;itd OGC, Nox, CO
Podsumowanie
1. Rozporządzenia 11085/2015 oraz 1186/2015 podają cel – ograniczenie emisji oraz ograniczenie zużycia energii. Dla emisji podane są limity dopuszczalne oznaczane znormalizowanymi metodami badań. Jak najbardziej słusznym jest wykorzystanie wskazanych w nim warunków dotyczących sprawności sezonowej i dopuszczalnych poziomów emisji.
Dla ograniczenia zużycia energii jako zachętę dla producentów wprowadzono współczynniki korekcji – na przykład F2 zwiększający efektywność energetyczną o 1% w przypadku czynnika związanego z regulacją temperatury w pomieszczeniu w celu uzyskania komfortu cieplnego jakim jest wyposażenie ogrzewacza pomieszczeń na paliwa stałe w dwa ręczne stopnie bez regulacji temperatury w pomieszczeniu”, co oznacza, że produkt posiada funkcję ręcznej co najmniej dwustopniowej zmiany mocy cieplnej. Praktycznie każdy współczesny wkład kominkowy czy piecowy posiada już tego rodzaju ręczny regulator.
Biorąc pod uwagę, że istnieją ogrzewacze pomieszczeń na paliwa stałe (o mechanicznym załadunku paliwa), które są wyposażone w elektroniczne regulatory mocy – sterowane termostatem stabilizującym temperaturę w pomieszczeniu, to trzeba zauważyć, że istnieją również i takie, które oparte są na odczycie temperatury u wylotu z paleniska. Ponadto, jeżeli będą to akumulacyjne ogrzewacze pomieszczeń (zgodne z PN-EN 15250) będą charakteryzowały się jeszcze wyższą sprawnością co powoduje że ich efektywność energetyczna będzie większa niż urządzeń z termostatem pomimo że dolicza się wskaźnik F2 wynoszący 2%.
W celu wprowadzenia ograniczenia należałoby raczej wprowadzić zakaz stosowania urządzeń z automatyczna regulacją temperatury w pomieszczeniu które nie spełniłyby wymogu utrzymania poziomu emisji wszystkich wskazanych w ekoprojekcie substancji szkodliwych w warunkach ograniczania mocy urządzenia i drugi warunek aby ta moc nie mogła być mniejsza od 50% wartości mocy nominalnej urządzenia.
Zgodnie z Rozporządzeniem 1186/2015 : Od dnia 1 stycznia 2022 r., jeżeli F(2) nie jest zerowy, w dokumentacji technicznej muszą być zawarte stosowne informacje na temat emisji przy minimalnej mocy cieplnej a wprowadzając ograniczenia również taki zapis powinno się uwzględnić.
Tylko po spełnieniu tych wymogów można by w proponowanych warunkach (opcjonalnie) wprowadzić możliwość stosowania takich termostatów. Faktycznym jednak zaostrzeniem wymogów stosowania ogrzewaczy pomieszczeń, byłoby wprowadzenie konieczności stosowania potwierdzonych w badaniach typu dedykowanych przez producentów ogrzewaczy, automatycznych regulatorów/sterowników procesu spalania, które o wiele skuteczniej i w wyższym stopniu wpłynęłyby na osiągnięcie wskazanych celów, w tym – podwyższenia efektywności spalania, zoptymalizowania mocy cieplnej do zapotrzebowania pomieszczeń na ciepło – a więc podniesienia komfortu cieplnego, przy równoczesnym obniżeniu poziomów emisji poniżej dopuszczalnych limitów.
Ponadto, współpraca na etapie tworzenia rozwiązań ze specjalistami i ekspertami branży urządzeń grzewczych, których miałyby one dotyczyć, mogłaby zaowocować o wiele skuteczniejszymi rozwiązaniami, jak np. wprowadzeniem systemów promocji do stosowania nowej generacji ogrzewaczy pomieszczeń opartych na spalaniu gazu wytwarzanego z OZE, spełniających zarówno cel najniższych poziomów emisji, jak i neutralności klimatycznej.
Opracował Zespół Ekspertów
Małopolskiego Cechu Zdunów i Zawodów Pokrewnych.
