Więcej artykułów o podobnej tematyce znajdziesz w dziale: ABC kominka
Materiały izolacyjne są nieodłącznym elementem nowoczesnego kominka. Ciągle najbardziej popularny w Polsce typ kominka powinien mieć zaizolowaną całą komorę, w której powietrze nagrzewa się od korpusu paleniska. Również kominki wykonane w taki sposób, że kumulują część ciepła w wodzie, szamocie czy kaflach, powinny mieć niektóre ze ścian izolowane termicznie, głównie te, które przylegają do ścian budynku.
Na przeciętny kominek potrzeba kilka metrów kwadratowych materiału izolacyjnego. Im lepiej izolowany kominek, tym więcej wytworzonego ciepła uchwycimy, i tym samym sprawność kominka jako całości będzie większa. Użytkownika powinna przecież interesować sprawność całego kominka, a nie tylko abstrakcyjna, laboratoryjna efektywność samego wkładu. Nawet wkład o potwierdzonej certyfikatem wydajności powyżej 90% może połowę tego stracić przez nieprawidłowo wykonaną i słabo izolowaną obudowę. Istotna jest technologia wykonania obudowy kominka, jakość użytych materiałów oraz dokładność wykonania. Warto, by o wyborze materiału czy technologii nie decydowała jedynie niska cena. W kominku czy piecu, który ma być urządzeniem bezpiecznym i ma służyć przez wiele lat, powinien to być jedynie drugorzędny faktor.
Płyty z wermikulitu
Wermikulit to naturalny materiał, który powstał w efekcie wietrzenia krzemianów zasobnych w magnez. Występuje w naturze w kilku miejscach na świecie. Po wyprażeniu jest m.in. doskonałym materiałem termoizolacyjnym. Może być stosowany do ponad 1100°C, zachowując właściwości izolacyjne i posiadając zadowalające własności mechaniczne. Od wyłożenia ścian kominka aż po wykładzinę wnętrza paleniska wermikulit jest powszechnie stosowany przez producentów branży kominkowej, jak też przez wykonawców. Z wermikulitu wykonywane są płyty o różnych wymiarach i grubościach, jak też o różnej gęstości. Jedną z opcji zastosowania są płyty izolacyjno-konstrukcyjne Grenaisol wykonane z ekspandowanego wermikulitu i nieorganicznego spoiwa, które pozwalają na zbudowanie całego kominka.
Płyty krzemianowe
Bardzo dobrym rozwiązaniem jest zaizolowanie kominka niepalnymi płytami wykonanymi z krzemianów wapnia (glinokrzemiany). Pochodzą one z zastosowań przemysłowych, gdzie liczy się wytrzymałość na bardzo wysokie temperatury i stabilność pracy. Liczne badania przeprowadzone na uczelniach, w instytutach higieny pracy i studium toksykologii wykazały, że:
- krzemiany wapnia nie posiadają żadnej morfologii fazowej, która mogłaby być określona definicją włókien;
- pył krzemianów wapnia nie stwarza ryzyka zatrucia toksycznego, w wyniku wysokiego stopnia rozpuszczalności biologicznej nie powstaje żaden rodzaj zwłóknienia tkanek;
- pył powstający w procesach obróbki jest nieszkodliwy.
Płyty te nie pylą, stąd nie istnieje ryzyko wywołania alergii czy chorób układu oddechowego. W ten sposób mamy rozwiane wątpliwości zdrowotne, a dodatkowo mamy możliwość zastosowania płyt krzemianowych w podwójnej funkcji, czyli izolacji i przedmurza. Mówiąc po prostu: z płyt krzemianowych można zbudować okap kominka. Płyty, odpowiednio przycięte i sklejone, stanowią zarazem elementy konstrukcyjne i izolację. Minimalna grubość izolacji określana jest na 30 mm, ale producenci oferują również inne, bardziej przydatne do obróbki grubości. Producenci płyt proponują je w różnych rozmiarach, a asortyment uzupełniają zwykle systemowe kleje i preparaty gruntujące.
W porównaniu z wyrobami z wełny mineralnej, płyty glinokrzemianowe są materiałem droższym, jednak sprawdzona w praktyce łatwość i szybkość ich montażu oraz możliwość wykorzystania w podwójnej roli w pełni rekompensują pozornie niekorzystną różnicę w cenie.
Na polskim rynku jest aktualnie wiele produktów z tej grupy. Najpopularniejsze są płyty firm Varmsen, Promat czy Silca. Są też dostępne krajowe płyty PI 800, oferowane przez Cebud, oraz produkty firmy Ogniotrwałe z Częstochowy. Zdarzają się też wyroby znanych na rynku kominkowym producentów, takich jak Rath, Ortner czy Brula. Bywają też produkty pochodzące nawet z Chin. Tak jak w przypadku wełny, należy stosować te materiały, co do jakości których (potwierdzonej certyfikatem) mamy pewność.
Wełna mineralna
Wełna mineralna jest materiałem izolacyjnym powszechnie w Polsce stosowanym w budowie kominków. Różnego rodzaju wełny są w ogóle jednym z podstawowych materiałów używanych we współczesnym budownictwie. Pożądaną cechą materiałów stosowanych do budowy domów jest ich niepalność, a wełna mineralna zwykle taką cechę posiada. Jednak odporność ogniowa (czyli odporność na pożar) to jedna sprawa, a temperatura robocza, czyli ta, w której materiał jest stale używany, to sprawa druga. W przypadku kominka, co zrozumiałe, wymagania dotyczące temperatury roboczej są znacznie wyższe niż np. w przypadku izolacji poddasza.
Jednak większość potencjalnych użytkowników kominków, a nawet (niestety) wielu wykonawców nie zdaje sobie sprawy, jaką temperaturę może wytworzyć wkład kominkowy. W niewidocznej dla oka przestrzeni temperatura przekracza 400, a nawet 500°C. W przypadku wkładu piecowego nawet dwa razy tyle! Materiały izolacyjne używane do budowy kominka powinny więc wytrzymywać temperaturę aż do 700°C, posiadać odpowiednią gęstość (minimum 80 kg/m3) i trwałość. Sposób ich instalowania powinien uniemożliwiać tworzenie mostków cieplnych. Powinny też posiadać odpowiednie certyfikaty przydatności.
Wymagana grubość warstwy izolacyjnej określana jest zwykle przez producenta wkładu kominkowego. Obecność folii aluminiowej na wełnie nie oznacza wcale, że można ten materiał stosować do budowy kominka. Nie interesuje nas przecież wełna mineralna, która służy np. do izolacji zbiorników z gorącą wodą. Proszę więc zawsze zapoznać się z zaleceniami producenta. Wełny mineralne dostępne są w matach, matach lamelowych i płytach. Wszystkie z warstwą folii aluminiowej lub bez niej.
O ile do izolacji tylnej ściany (ściany za wkładem) możemy z powodzeniem używać maty, to już wykonanie pozostałych ścian komory kominka z materiału o małej sztywności może okazać się trudne. Nic więc dziwnego, że w budowie kominków najbardziej popularna jest wełna mineralna w formie płyt, najlepiej z fabryczną warstwą folii aluminiowej. Płyty docinamy do kształtu i wymiaru, połączenia zaś wykańczamy specjalną taśmą wysokotemperaturową. Całość obudowujemy zwykle za pomocą ogniochronnych płyt gipsowo-kartonowych. Ogniochronność płyty nie oznacza odporności na pracę w wysokiej temperaturze, więc wszelkie niedokładności warstwy izolacyjnej lub wykonanie kominka z pominięciem izolacji (zdarza się czasami) stanowi dyskwalifikujący błąd w sztuce.
Prawidłowo zainstalowanej i eksploatowanej izolacji kominka z wełny mineralnej w zasadzie nic zarzucić nie można. Pamiętać jednak należy, że ze starannością montażu bywa różnie. Przez wiele lat intensywnej eksploatacji nawet staranne wyłożenia folią i sklejenia taśmą aluminiową mogą stracić szczelność. Zawarte w wełnie drobne, włókniste cząstki w warunkach intensywnej wymiany powietrza mogą się rozprzestrzeniać i stać się przyczyną alergii oraz chorób układu oddechowego. Pewnym sposobem na oddalenie tego ryzyka jest zastąpienie warstwy ochronnej z delikatnej folii wewnątrz kominka na grubszą blachę aluminiową lub stalową.
Najpopularniejsze marki wełny mineralnej na rynku polskim, to: Rockwool, Isover, Paroc, Ursa, Knauf Insulation. Jednak wielkie zapotrzebowanie na materiały budowlane powoduje, że pojawiają się ciągle nowe produkty, czasami niespełniające dobrze swojej roli, czasami bez wymaganych certyfikatów. Do nowych marek na rynku należy więc podchodzić z dużą ostrożnością.
Witold Hawajski
