Jak ogrzewano domy drewnem kiedyś?
Od najdawniejszych czasów głównym i podstawowym sposobem ogrzewania było palenie drewnem w ognisku. Uciążliwością tego „systemu grzewczego” było jednak wdychanie gryzącego dymu. Komfort ogrzewania poprawił się, gdy zaczęto stosować kominy, a ognisko palono „pod kominem”. Stąd też nazwa pierwszych kominków otwartych, współcześnie zastąpionych przez kominki zamknięte przeszklonymi drzwiczkami paleniska, zapewniając nadal widok płonącego ognia. Dalszy rozwój techniki grzewczej to już budowa pieców pokojowych z systemami akumulacyjnych kanałów dymowych, które zaczęto budować tam, gdzie zimy były bardziej srogie i ogrzewanie zwykłym kominkiem z zimną kamienną obudową było zbyt uciążliwe. Poszukiwanie nowych materiałów i technologii pozwalało uzyskać efekt lepszej akumulacji ciepła i wydłużenia okresu grzewczego znacznie poza okres samego palenia się ognia. Pozwoliło to nie tylko na zaspokojenie większych potrzeb grzewczych, ale też na wygodę użytkowania takich pieców. Technologię akumulacji zastosowano również przy budowie pieców kuchennych, aby oprócz funkcji kulinarnych mogły pełnić funkcję głównego ogrzewania pomieszczeń kuchennych i otwartych salonów.
Jak ogrzewa się domy drewnem dzięki nowoczesnym piecom i kominkom zduńskim?
Również dziś rozwój technologii indywidualnego ogrzewania gospodarstw domowych zwraca się coraz częściej w kierunku stosowania ogniotrwałych materiałów ceramicznych i to o coraz lepszych parametrach akumulacyjnych i grzewczych. Dzięki temu parametry grzewcze najlepszych prefabrykatów szamotowych są aktualnie zbliżone do parametrów grzewczych steatytu, np. niemiecki KMS czy polski Akubet.
Oczywiście od wieków, jeżeli tylko pozwalały na to finanse inwestorów, ściany obudowy grzewczej pieców starano się budować z kafli ceramicznych wypełnianych materiałami przedłużającymi akumulację ciepła. Dlatego rozwój rzemiosła zduńskiego to nieustanne poszukiwanie jak najskuteczniejszego i możliwie najwygodniejszego w użytkowaniu systemu ogrzewania, który koniecznie byłby także najtańszym źródłem ciepła. Dlatego też nie dziwi rozwój i upowszechnienie stosowania ogrzewania za pomocą pieców kotłowych – zwłaszcza gazowych, czy pomp ciepła, gdyż ich użytkowanie jest po prostu wygodne i do pewnego czasu było tanie.
Dziś europejska transformacja energetyczna spowodowała zdecydowany wzrost kosztów ogrzewania paliwami kopalnymi, zwłaszcza energią elektryczną z sieci i gazem, dlatego w całej Europie obserwujemy powrót do technologii zduńskiej oraz rozwój stosowania akumulacyjnych pieców pokojowych jako podstawowego źródła ogrzewania domów. Okazało się bowiem, że mogą być one skuteczne i wygodne w użytkowaniu, stając się poszukiwanym odnawialnym źródłem energii (OZE), które nadto będzie zdecydowanie tańsze niż te tak bardzo dziś promowane w mediach. Jak wielkie są to różnice i jak wiele można wydać lub zaoszczędzić stosując wybrane źródła ogrzewania mieszkania czy domu, zobaczmy na konkretnym przykładzie najczęściej dziś budowanego typowej wielkości domu.
Co wybrać, kominek, piec czy piecokominek - poznaj zalety każdego z nich.
Ile zapłacimy za ogrzewanie domu drewnem przy użyciu nowoczesnego pieca?
Jeżeli musimy ogrzać 150 m2 powierzchni typowego współczesnego domu, a jego zapotrzebowanie na ciepło wynosi już tylko 3 kW, czyli 20 W/m2 (Uwaga: Czy mamy kominki o tak dostosowanej małej mocy grzewczej?), to codziennie musimy dostarczyć na jego ogrzanie do komfortowej temperatury 72 kWh energii cieplnej, a w typowym polskim sezonie grzewczym wynoszącym 222 dni będzie to 16 MWh. Jeżeli zatem dla porównania za ogrzewanie gazem z sieci przy zamrożonych jeszcze cenach płacimy obecnie 4,3 zł/m3, to po przeliczeniu koszt za 1 kWh wyniesie około 0,44 zł. Oznacza to, że koszt dziennego ogrzewania przy zapotrzebowaniu 72 kWh wyniesie 31,68 zł, miesięcznie 950 zł, a za cały sezon grzewczy ponad 7 000 zł.
Natomiast przy cenie prądu z sieci 1,1 zł za kWh i ogrzewaniu domu powietrzną pompą ciepła obniżającą w sezonie grzewczym jego cenę o połowę, będzie to odpowiednio około 0,55 zł/kWh, czyli 39,6 zł dziennie, lub 1188 zł miesięcznie, czyli blisko 8 800 zł za sezon grzewczy. Po wejściu w życie podatku ETS 2 od stosowania paliw kopalnych, koszty te jeszcze znacząco wzrosną. Oczywiście, przy najnowszych domach, o dwukrotnie niższym zapotrzebowaniu na ciepło, koszty te zmniejszą się również o połowę, ale już dla większości polskich gospodarstw domowych, gdy dom jest np. 20-letni o zapotrzebowaniu około 40 W/m2 lub jeszcze starszy ponad 30-etni o zapotrzebowaniu 60 W/m2, koszty te mogą wzrosnąć ponad dwu lub trzy krotnie.
Koszt ogrzewania staje się zatem istotnym składnikiem wydatków gospodarstwa domowego i dlatego roztropność nakazuje, by wybrać możliwie najtańsze ogrzewanie – pod warunkiem jednak zachowania wygodnej, nieuciążliwej obsługi. Można oczywiście podjąć decyzję wyboru innego opartego na energii sieciowej podstawowego źródła ciepła i zadowolić się spalaniem drewna w urządzeniu stanowiącym tylko pomocnicze źródło ciepła – np. kominka. Zabezpieczy ono ogrzewanie przy awarii dopływu energii sieciowej, ale nie będzie już tak wygodne jak np. piec kaflowy.
Wykorzystując najnowsze technologie pieców zduńskich podstawowego ogrzewania, w porównywanym na przykładzie typowym domu o powierzchni 150 m2, koszt ogrzewania drewnem opałowym może wynieść tylko 0,14 – 0,10 zł/kWh, czyli przy zapotrzebowaniu dobowym 72 kWh około 10 – 7 zł, a miesięcznie 300 – 216 zł co daje 2 220 – 1 550 zł rocznie. Stosowanie zaś do ogrzewania droższego drewna kominkowego za 400 zł/mp, brykietu czy peletu za 1300 zł/tonę (a można go kupić jeszcze taniej) w najnowszej technologii jego zgazowania i spalania gazu drzewnego, koszt ten może co najwyżej wzrosnąć do 20 zł dziennie, czyli - 600 zł miesięcznie i 4 440 zł rocznie. Jak łatwo porównać do posiadanych faktur za ogrzewanie gazem ziemnym czy prądem, dziś dzięki piecom zduńskim stało się możliwe dwu- czy nawet czterokrotne obniżenie kosztów ogrzewania domu. Przy takiej różnicy między podstawowym ogrzewaniem domu drewnem, a innym ciepłem sieciowym, koszty budowy pieca kaflowego mogą się spokojnie zwrócić po pięciu latach, a żywotność pieca, jak wiemy z doświadczenia, sięga kilkudziesięciu lat.
Nie powinno więc dziwić, że coraz więcej mieszkańców mających warunki by indywidualnie ogrzewać swoje domy czy mieszkania – czyli takich, którzy mają w domach kominy dymowe stanowiące strategiczną infrastrukturę energetyczną budynku – zaczyna ponownie odkrywać branżę rzemiosła zduńskiego, poszukując pieców jako instalacji najtańszego podstawowego ogrzewania domów. Zduni, czyli rzemieślnicy posiadający potwierdzone kwalifikacje zawodowe w branży indywidualnego ogrzewania drewnem jako najtańszego OZE, to dziś najbardziej poszukiwani fachowcy branży ogrzewniczej.
Zobacz, jak atrakcyjnie zaaranżować nowoczesny piec, kominek i kuchnię na drewno.
Jak długo grzeje nowoczesny piec zduński?
Dziś, gdy standardy naszego życia wzrosły, czymś oczywistym stało się, by stosowany codziennie podstawowy i główny system grzewczy nie tylko zapewniał ogrzewanie dostosowane do zapotrzebowania całego domu na ciepło, ale żeby także zapewniał je w sposób możliwie jak najwygodniejszy. Jeżeli takim systemem ma być piec, to najlepiej, by wymagał obsługi i załadunku tylko raz dziennie, albo co najwyżej co 8 godzin, czyli 3 razy dziennie. Jeżeli obsługa będzie wymagana częściej, to praktycznie będzie pełnić tylko funkcję pomocniczego źródła ciepła, funkcjonującego jak typowy kominek czy piecyk kominkowy „koza”. My piszemy zaś tu o urządzeniu, które ma pełnić funkcję podstawowego ogrzewania. Powinno mieć zatem dużą tzw. autonomiczność, czyli długi bezobsługowy okres grzewczy zapewniający wymagany komfort cieplny.
Stosując najnowsze materiały ogniotrwałe i najnowsze rozwiązania technologiczne do budowanych współcześnie pieców pokojowych (nazywanych w normie PN-EN 15250 akumulacyjnymi ogrzewaczami pomieszczeń), potrafią obliczyć i zaprojektować, a potem oczywiście wybudować taką piecową instalację grzewczą, która zapewni podstawowe ogrzewanie nie tylko jednego/dwu pokoi jak dawniej, ale nawet całego domu – i to bezobsługowo przez 8 do 24 godzin – z mocą idealnie dopasowaną do zapotrzebowania na ciepło, bez przegrzewania czy niedogrzewania pomieszczeń. Taki sposób ogrzewania można już z powodzeniem uznać za wygodny i komfortowy. Konieczność poświęcenia tylko raz czy dwa razy na dobę paru minut na załadunek pieca, bez żadnych dodatkowych czynności obsługi, a następnie przyjemność cieszenia się widokiem pięknego ognia przez blisko 2 godziny bez potrzeby czyszczenia szyby i wynoszenia popiołu, a przy tym ze świadomością czystego ekologicznego spalania, to dowód prawdziwego postępu, który dokonał się w technologii budowy i wygody użytkowania współczesnych pieców zduńskich.
Jakie paliwo stosuje się w nowoczesnych piecach zduńskich?
Współczesne piece pokojowe mogą być zasilane nie tylko drogim twardym drewnem kominkowym za około 400 zł za mp, ale również 2-3-krotnie tańszą drobnicą opałową – gałęziówką, albo jeszcze łatwiejszym w magazynowaniu i załadunku brykietem, a to także podnosi opłacalność i komfort ich użytkowania. Warto się też zapoznać z najnowszym „hitem” branży zduńskiej, którym stała się najnowsza technologia zgazowania peletu TLUD i palenia czystym gazem drzewnym przy pięknym dużym płomieniu i parametrach emisji jeszcze niższych niż ze spalania gazu ziemnego w tradycyjnych kotłach domowych.
Musimy jednak do wybudowania takiego systemu ogrzewczego zaprosić zduna posiadającego potwierdzone wysokie kwalifikacje zawodowe, czyli posiadającego honorowany już we wszystkich krajach europejskich tytuł mistrza w zawodzie zdun. Potwierdzeniem jego aktywności zawodowej, a tym samym nadążania za najnowszymi rozwiązaniami technologicznymi w wykonywanym rzemiośle, będzie świadectwo bycia członkiem cechu zduńskiego. Zapewne znajdziemy w rejonie swojego zamieszkania zakład zduński, którego właściciel może się poszczycić (państwowym) dyplomem mistrzowskim i świadectwem bycia członkiem cechu. Nagrodą za wysiłek poszukania takiego wykonawcy podstawowego systemu ogrzewania własnego domu będzie wygodne użytkowanie pieca i obniżenie kosztów ogrzewania. Mało tego, będzie nią również to, czego nie może dać żaden inny współczesny system grzewczy – możliwość rekreacji przy palącym się za czystą szybą pięknym naturalnym ogniu, w równie pięknej – najlepiej kaflowej – architekturze jego bryły. Dopełnieniem tego efektu będzie ogrzewanie najzdrowszym ciepłem - promieniowaniem podczerwonym emitowanym przez nagrzane ściany kaflowej lub tynkowanej obudowy pieca.
Przeczytaj porady eksperta, jak prawidłowo stosować drewno do ogrzewania.
Pieców zduńskie jako pomocnicze czy podstawowe ogrzewanie domu?
Wygodny podstawowy system ogrzewania własnego domu najtańszym neutralnie klimatycznym ciepłem z OZE, czyli biomasą drzewną, będzie też najtańszym sposobem na spełnienie wymogów wprowadzanej europejskiej transformacji energetycznej Zielonego Ładu, bez obawy zrujnowania budżetu domowego. Nie będą też groźne plany podwyższania kosztów ogrzewania sieciowego, czyli gazu czy prądu elektrycznego, ani możliwe awarie czy przerwy w dostawach. Upowszechnienie budowy zduńskich systemów najtańszego podstawowego ogrzewani, stanie się też najtańszym i skutecznym sposobem na poprawę jakości powietrza, gdyż czynnik ekonomiczny przyczyni się najszybciej do wymiany starych nieekologicznych kotłów węglowych, tzw. kopciuchów, a każdy będzie chciał zastąpić dotychczasowe relatywnie tanie ogrzewanie węglem, jeszcze tańszym ogrzewaniem drewnem.
Obowiązująca obecnie zdunów norma PN-EN 15250, która reguluje budowę współczesnych pieców, czyli tzw. akumulacyjnych ogrzewaczy pomieszczeń, określa i wyznacza taki autonomiczny okres grzewczy w zakresie 8–24 godzin akumulacji. Kierując się jej wskazaniami można zatem uznać, że jeżeli urządzenie nie zapewnia funkcji ogrzewczej w takim zakresie, to nie można go uznawać za komfortowe podstawowe źródło ciepła, lecz jedynie za posiłkowe, uzupełniające do źródła podstawowego.
Dlatego też nie do zaakceptowania są rozwiązania przyjęte w systemie dotacyjnym Programu priorytetowego Czyste Powietrze, które wykluczają ze wsparcia akumulacyjne piece zduńskie podstawowego ogrzewania, szeregując je w dodatku jako tylko posiłkowe źródła ciepła, czyli jako dodatkowe do tych, które w programie zostały wskazane jako podstawowe – pomp ciepła i kotłów. Do stosowania wraz z tymiż program hybrydowo posiłkowe źródła ciepła, wśród których wymienia kominki tradycyjne i wolnostojące (kozy), a także – UWAGA: zduńskie piece kaflowe akumulacyjne! To dowód kuriozalnego braku podstawowej wiedzy technicznej z zakresu współcześnie stosowanych technologii indywidualnego ogrzewania OZE u twórców tego programu. Program po prostu ignoruje w ten sposób współczesny światowy rozwój indywidualnych technologii grzewczych.
Wykluczenie korzystanie na równych prawach z piecowych technologii zduńskich to w konsekwencji wielka strata dla krajowej branży ciepłowniczej, a również społeczne i energetyczne wykluczenie mieszkańców, którym uniemożliwiono korzystanie na równych prawach ze wszystkich dostępnych dziś we wszystkich krajach europejskich technologii grzewczych OZE. Dodatkowym kuriozalnym rozwiązaniem jest też wspieranie stosowania technologii opartych na wykorzystaniu paliw kopalnych (prąd i gaz ziemny), przy jednoczesnym nieudzielaniu go stosowaniu współczesnych pieców zduńskich całkowicie opartych na OZE, które w dodatku mogą zapewniać komfort cieplny znacznie skuteczniej i taniej niż promowane i jedynie oficjalnie uznawane jako podstawowe systemy grzewcze.
Dlatego rzemieślnicy zduni zdecydowanie protestują przeciwko zaliczaniu akumulacyjnych pieców zduńskich do urządzeń pełniących funkcję jedynie pomocniczego, dodatkowego źródła ciepła i domagają się równego traktowania zarówno urządzeń technicznie i praktycznie przeznaczonych do podstawowego ogrzewania, jak i podmiotów gospodarczych – ich wykonawców, nawet jeśli są to tylko małe zduńskie zakłady rzemieślnicze. Dlaczego program promuje tylko urządzenia wielkich producentów, a wyklucza małych, zostawiając im tylko miejsce twórców posiłkowych źródeł ciepła? Od wieków akumulacyjne piece zduńskie które ogrzewały domy autonomicznie przez 8 czy 24 godzin, wszędzie były uznawane za główne i podstawowe urządzenia grzewcze.
W naszym klimacie funkcję pomocniczego, dodatkowego dogrzewania domów najczęściej pełniły tylko kominki i metalowe piecyki – kozy. Nigdy zaś pokojowe piece akumulacyjne i kaflowe! Oczywiście, ktoś powie że z biedy czy w czasie wojny każde źródło ciepła będzie używane jako podstawowe, ale tu nie mówimy o sytuacjach wyjątkowych, lecz normalnych.
Ogrzewanie domu drewnem: Podsumowanie
Zważywszy na przedstawione tu najważniejsze tylko korzyści płynące z posiadania podstawowego ogrzewania domów piecami zduńskimi, mimo świadomości wszystkich pojawiających się trudności, warto poszukać wykwalifikowanego zduna i zlecić mu wybudowanie podstawowego systemu grzewczego własnego domu. Można zapytać o niego w rzemieślniczych organizacjach zawodowych, czyli cechach zduńskich. Dziś wszystkich zdunów łączy wielka europejska kampania pod jednoznacznym hasłem: Ogrzewanie drewnem.
Będzie więc dla nas wielką radością, móc zapewnić Państwu piękne i wygodne w użytkowaniu, najzdrowsze, najtańsze i niezależne podstawowe ogrzewanie całego domu piecem zduńskim, które skutecznie uniezależni nas od problemu braku ciepła oraz wzrostu kosztów ogrzewania w okresie wprowadzania transformacji energetycznej Zielonego Ładu.
Jacek Ręka
Mistrz zduński, Starszy Małopolskiego Cechu Zdunów i Zawodów Pokrewnych
www. zduni.eu
